Theologie

Hoe dacht Herman Bavinck over de evangelische beweging?

bavinckgroot (2)

Gisteren werd aan de Vrije Universiteit het Herman Bavinck Center for Reformed and Evangelical Theology geopend. Dat een centrum voor gereformeerde theologie zich met de naam van Bavinck (1854–1921) tooit, mag weinig verbazing wekken. Veeleer mag het verbazing wekken dat zijn naam niet reeds veel eerder zo’n ereplaats heeft gekregen. Begint pas door de buitenlandse belangstelling voor Bavinck in Nederland het besef breder door te breken dat zijn naam voor meer staat dan “stoffige theologie van toen”?

Maar waarom zou een centrum voor evangelische theologie zich noemen naar Bavinck? Bavinck was eenvoudigweg geen voorman van de evangelische beweging van zijn dagen – door hem meestal aangeduid met de term “methodisme.” Wel was hij in gereformeerde kring pleitbezorger van een zekere openheid richting de evangelische beweging. Prof. dr. C. van der Kooi benoemde dit gisteren. Een voorval uit 1908/1909 illustreert dit ook aardig:

In 1908 woont Bavinck tijdens zijn bezoek aan de Verenigde Staten een opwekkingsbijeenkomst bij. Terug in Nederland deelt hij zijn reiservaringen en zegt hij dat hij er in Nederland, ook binnen zijn eigen Gereformeerde Kerken in Nederland, behoefte is aan zo’n opwekkingsbijeenkomst. Het tijdschrift De Wachter (een blad van Nederlandse gereformeerde immigranten in Amerika) reageert geschokt:

Dat echter Prof. Bavinck een Amerikaansche opwekking begeert in de Gereformeerde Kerken van Nederland, waarlijk, dat spant de kroon. Zijn de kerken in Nederland dan in zoodanig verval dat hij zulke buitengewone middelen noodzakelijk acht? Waarlijk het raakt hier een beginsel. Een geref. Kerk die revival meetings invoert kan gerust haar naam prijsgeven. Van nabij weten we welke verkeerde vruchten de revival meeting afwerpt in een gereformeerde gemeente.

Bavinck antwoordt echter, terugblikkend op de opwekkingsbijeenkomst die hij bijwoonde:

Het zou oneerlijk zijn, indien ik niet erkende, dat het woord, toen door Dr. [J. W.] Chapman gesproken, eenvoudig, ernstig, aangrijpend was, aan alle vreemdigheden was gespeend, en op mij, evenals op de gansche vergadering van 3000 mannen boven de 16 jaar, een diepen indruk maakte. Als de Schrijver ze had bijgewoond, zou het hem, geloof ik, op dezelfde wijze zijn gegaan. Maar omdat hij ze niet bijwoonde, kan hij er ook niet over oordelen; in dit opzicht ben ik thans, ofschoon een vreemdeling, tegenover hem, den Amerikaan, in het voordeel. (…) Er is reden voor de in den laatsten tijd meermalen herhaalde klacht, dat het geestelijk leven achteruitgaat en zijn vroegeren glans heeft verloren. (…) Er is daarin niets dat met het etiket: methodistisch, door de Gereformeerde belijdenis veroordeeld zou worden. (…)

Als ik dan naga het rijke leven en den machtigen arbeid van John Wesley; den invloed bereken, die van hem op heel de Engelsch sprekende wereld en op schier heel de Protestantsche Christenheid is uitgegaan; als ik bedenk, dat al onze Christelijke Vereenigingen, onze activiteit op het gebied der zending, heel onze zoogenaamde ‘arbeid voor het koninkrijk Gods’ van hem den stoot heeft ontvangen, (…) dan blijf ik onverzwakt in het geloof, dat de Gereformeerde belijdenis de zuiverste uitdrukking van de waarheid is, maar dan verruimt zich mijn hart tot de blijde erkentenis, dat God meer dan eenen zegen heeft, dat zijne wegen wonderbaar zijn, en dat Hij zijne gemeente uit alle volken en uit alle kerken door zijn Geest en Woord vergadert in eenigheid des waren geloofs.

Zie verder On the Way to the Living God, 49–51 (par. 2.10), 184, 190 (meer info).

Bavinck stimuleerde ook de bezinning van gereformeerde zijde op traditioneel “evangelische” thema’s zoals zending en evangelisatie. Zie bijvoorbeeld “De stoomtrein van Caïro als roepstem van God.”

Het is zeker de moeite waard dat eens nader studie wordt gemaakt van Bavincks beoordeling van en beïnvloeding door Wesley, het methodisme en al wat men nu tot de evangelische beweging zou rekenen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s