Egypte

Darren Kennedy over Austin Farrer en voorzienigheid

P1550469Austin Farrer (1904–1968) was één van de belangrijkste anglicaanse theologen van de twintigste eeuw. Hij was een vriend van C.S. Lewis en J.R.R. Tolkien. Hij heeft vooral het begrip “double agency” ontwikkeld. Vandaag presenteert mijn collega dr. Darren Kennedy hier aan het Evangelical Theological Seminary in Cairo een paper over hem.

Sir Isaac Newton verwierp de deïstische gedachte dat God de klok van de wereld heeft opgewonden en nam aan dat er gaten zijn in de natuurlijke wereld waarin God handelt. Farrer verwierp deze gedachte van gaten echter, onder andere omdat ze in strijd zou zijn met de gedachte van de volledigheid van de schepping.

Hij neemt echter aan dat er in elke natuurlijke of persoonlijke gebeurtenis ook een realisering van Gods wil is. Bij menselijke handelingen zijn er in één gebeurtenis twee “handelingen”:  een goddelijke en een menselijke, met elk een eigen intentie. (Zoals de broers van Jozef een doel hadden met het verkopen van Jozef en God een ander doel.)

Farrer denkt echter primair over de fysieke wereld: daar is slechts de intentie van God, maar Gods bedoeling is dat de elementen en systemen in de wereld werken zoals ze bedoeld zijn. Op een het fysieke niveau is er dus geen probleem met aardbevingen, dieren die elkaar doden, etc.: aardbevingen laten zien dat natuurlijke elementen werken zoals ze op een fysiek niveau behoren te werken. We moeten hier niet meteen ons menselijke perspectief op plaatsen, maar de natuur in de eerste plaats vanuit natuurlijk perspectief zien. Hierin wijkt hij wel af van bijvoorbeeld Calvijn voor wie de natuurlijk wereld nu niet functioneert zoals ze bedoeld was: als gevolg van de zonde is ze verdorven. Voor Farrer echter zijn natuurrampen en leed van dieren alleen vanuit menselijk perspectief kwaad, maar niet in zichzelf.

Farrers positie houdt onder andere ook in: Er zijn geen wonderen in de zin van David Hume (een breuk van de natuurwet [disruption of nature] door een godheid), omdat er geen van God onafhankelijke natuurwetten zijn maar het God zelf is die voortdurend handelt in de natuurlijke wereld die werkt zoals ze is bedoeld.

Wat betreft Farrers visie op het menselijke domein: Farrer benadrukt dat God gans anders is en hij dus niet pantheïstisch samenvalt met of onderdeel is van de wereld. Omdat God persoonlijk is, hoeft Hij niet altijd op dezelfde manier te handelen (Hij is dus niet gebonden aan uniformiteit). Met mensen handelt God in dialoog. God roept ons dus tot een persoonlijke relatie met geloof, gehoorzaamheid en liefde met Hem, niet tot een simpel instemmen met God.

Critici van Farrer zeggen dat hij in veel opzichten agnostisch is: enerzijds zegt hij dat God in alles met een intentie werkt, maar anderzijds zegt hij dat we deze intentie vaak niet kennen. Voor critici is dit een probleem, voor Farrer zelf veel minder. Hij merkt ook op dat we in bijvoorbeeld natuurlijke rampen zelf Gods doel vaak niet kunnnen herkennen, maar dat we in de consequenties ervan soms wel iets van Gods bedoeling zien.

Is Farrers visie echter pastoraal gezien van waarde? Farrer stelt dat God ook in Augustinus’ rebelse jaren aan het werk was, maar dat betekent niet dat Augustinus’ zonden Gods werk moeten worden genoemd. Na zijn bekering liepen echter de feitelijke en de praktisch-ervaren voorzienigheid gelijk op.

Kennedy: Farrers gedachten zijn misschien niet volmaakt, maar hebben zeker waarde om na de Verlichting te blijven spreken over Gods voorzienigheid. Vooral is het belangrijk dat bij hem in double agency het goddelijk handelen het handelen van een God is die vrij en persoonlijk handelt.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s