Egypte

Zay ez-zift – Als het asfalt

Zay ez-zift” betekent letterlijk “als het asfalt” of “als pek,” maar Egyptenaren gebruiken het meestal in de betekenis van “beroerd”:

“Hoe voel je je?” “Zay ez-zift.
“Hoe heb je je tentamen gemaakt?” “Zay ez-zift.”
“Hoe gaat het nu met Egypte?” “Zay ez-zift.”

[Dit blogbericht is het openingsverhaal van mijn nieuwste nieuwsbrief.]

Hoewel de internationale media-aandacht voor Egypte op dit moment iets minder lijkt te zijn, is de onvrede onder de bevolking wijd verspreid. Ongevraagd vertelt de taxichauffeur op straat, de slager zittend voor zijn zaak, de sapverkoper al sinaasappels persend of de schoonmaker in het hotel dat hij het helemaal heeft gehad met de huidige president. Er is een grootschalige handtekeningenactie gestart om hem te bewegen op te stappen.

Hoe anders had men zich het resultaat van de revolutie voorgesteld! De chauffeur van in de zestig die me de dag nadat Mubarak was opgestapt naar het Tahrirplein bracht, zei toen vol enthousiasme: “Onze generatie heeft de oorlog van 1973 [tegen Israël] gevoerd en de jeugd van nu heeft Egypte verlost van de dictatuur. De president zat daar ergens hoog en wij armen leefden onder het asfalt. Dat is nu voorbij.”

Misschien zijn de mensen sinds de revolutie inderdaad mondiger geworden en in die zin onder het asfalt vandaan gekropen, maar de armoede is niet voorbij en de vrees is eerder dat deze toe zal nemen.

Demonstraties

Zondag 30 juni gaat het menens worden. Dan is Morsi een jaar president en een zeer massale demonstratie moet ervoor gaan zorgen dat dat meteen ook zijn laatste dag is als mislukte leider van het volk. Wat ons concreet te wachten staat? Als de demonstraties vreedzaam zijn, er niet wordt gevochten en niets wordt vernield of in brand gestoken en men niet probeert het presidentiële paleis binnen te dringen, dan zullen politie en leger en tegenstanders niet met geweld tegen de demonstranten optreden…

Niet iedereen gelooft overigens in deze demonstraties. Je kunt wel een president wegjagen, maar wat krijg je ervoor in de plaats? Bovendien, zoals gisteren de klant voor me bij de kapper zei: “Ik ben zeker geen moslimbroeder, maar Morsi is wel een door het volk gekozen president: die stuur je niet na een jaar al weg, maar laat je zijn termijn uitzitten en dan kies je een ander. Zo werkt democratie.”

Het is geen geheim dat de meeste christenen een president uit de kringen van de moslimsbroederschap nooit hebben zien zitten en weinig met Morsi ophebben en het proces van vermoslimbroederschappisering van de samenleving met lede ogen aanzien. Dat geef nu aanleiding tot het gerucht dat christenen het brein zijn achter de demonstraties van 30 juni (en dat je je er als rechtgeaarde moslim dus verre van zou moeten houden). Feit is echter dat de kritiek op Morsi zeker niet alleen van christelijke zijde komt en dat de kerkelijke leiders geen oproep doen tot deelname aan de demonstraties maar zich, althans officieel, veeleer neutraal opstellen.

Uiteraard zijn er ook Egyptenaren die nog van harte achter Morsi staan en hem graag meer tijd gunnen om de puinhopen van dertig jaar Mubarak op te ruimen. Een taxichauffeur was er vorige week duidelijk over: “Morsi is een vrome man. Misschien is er naar menselijke maatstaven soms wat op hem aan te merken, maar volgens Gods maatstaf—en daar komt het toch op aan—is hij de beste president die Egypte ooit heeft gehad.”

De leraar Arabisch van wie ik deze junimaand vijf uur per dag vijf dagen per week les krijg, heeft vroeger twee keer kort vastgezeten toen hij tegen Mubarak protesteerde en geniet van de vrijheid die er nu heerst. Hij vertelde me als luisteroefening een verhaaltje over een student die zich zorgen maakte om zijn land en zich daardoor niet op zijn studie kon concentreren. Zijn wijze moeder sprak met hem en zei: “Als jij ons vaderland wilt dienen, dan moet jij nu eerst ervoor zorgen dat je je tentamens haalt en afstudeert. Zet die zorgen uit je hoofd en vertrouw erop dat Egypte bij God en bij president Morsi in goede handen is.”

Onderwijs

Bij alle verschillen van inzicht is er wel overeenstemming over wat Egyptes hoofdprobleem is: het onderwijs is zay ez-zift. Als het op de details aankomt, lopen de meningen wel weer uiteen: de één stelt dat Mubarak het onderwijs bewust heeft laten verpauperen omdat dom volk gemakkelijker mak te houden is, een ander vindt dat de moslimbroederschap misbruik maakt van de onwetendheid van het volk en met religieuze praat en een zak rijst de stem van de simpele ziel koopt, en een derde ziet in het huidige type demonstranten slechts duffe kuddedieren die niet eens weten waarvoor ze de straat opgaan. Maar de gedeelde rode draad is toch: beter onderwijs draagt bij aan een beter Egypte.

Ons seminarie is te klein om het hele land te veranderen en is zelf ook niet volmaakt, maar streeft in elk geval naar hoogwaardig onderwijs. Een student vertelde mij enige tijd geleden hoe het er tijdens zijn studie sociaal werk aan toeging op de hogeschool/universiteit (in Egypte worden die twee niet onderscheiden). Ik zal u de details besparen, maar vroeg hem: “Dan heb je misschien in de eerste twee jaar aan ons seminarie misschien al wel meer opgestoken dan tijdens de vier jaar van je studie sociaal werk?” “Nee,” was zijn antwoord, “na een half jaar had ik hier al meer geleerd.”

Pas vroeg ik Peter en Michael, twee eerstejaars studenten (midden voor en rechts achter op de foto op de voorpagina), waarom een goede opleiding voor predikanten onmisbaar is en ze kwamen al snel op ten minste drie redenen uit:     

1.   “Christelijke televisiezenders brengen niet alleen het evangelie in veel huiskamers, maar helaas ook dwaalleraar. Een goed opgeleide predikant helpt de gemeente te onderscheiden wat waar is en wat niet.”

2.   “Preken hier in Egypte blijven vaak wat aan de oppervlakte. Een goed opgeleide predikant kan de gemeente inwijden in de rijke schatten van de Schrift.”

3.   “Ontloop je als christen moslims die misschien lastige vragen stellen of ga je met hen in gesprek? Een goed opgeleide predikant kan gemeenteleden toerusten hoe het gesprek aan te gaan.”

Soms roept de situatie in het land een gevoel van machteloosheid op en zelfs als ik het zou kunnen, zou het geheel verkeerd zijn om als buitenlandse betweter of binnendringer te proberen orde op zaken te stellen. Egypte is van de Egyptenaren. Maar daarom is het juist mooi dat ik hier toch mijn plaats heb en mag bijdragen aan wat Egyptenaren zelf zeggen het meest nodig te hebben: goed onderwijs. En dan heb ik als studenten toch meest leergierige mensen die met hun kennis en vorming kerk en samenleving hopen te dienen. Daarom voel ik mijzelf toch veeleer gezegend dan zay ez-zift.

PS: Download hier de volledige nieuwsbrief.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s